eastwest chess      
ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΑ
ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟ
Τουρνουά Μπρέσλαου 1889

06.12.2019

Η ισοπαλία του Μαβίλη με τον Λάσκερ
Υπό Παναγή Σκλαβούνου
       
 

 

Ο Παναγής Σκλαβούνος γεννήθηκε το 1962, είναι ερευνητής - ιστορικός, κάτοχος Master of Science στην Τεχνητή Νοημοσύνη από το Πανεπιστήμιο Cranfield, Πολιτικός Μηχανικός και Τοπογράφος Μηχανικός Ε.Μ.Π., απόφοιτος Πληροφορικής ΕΛΚΕΠΑ. Εργάζεται στην ΕΥΔΑΠ

 

 

Ο Λορέντζος Μαβίλης στο Μπρέσλαου το 1889

Το Μπρέσλαου δεν υπάρχει πια με την παλιά του ονομασία. Ήταν πρωτεύουσα της Σιλεσίας, όταν αποτελούσε τμήμα της γερμανικής Πρωσίας, που επίσης δεν υπάρχει πια. Το 1945, οι Γερμανοί υπερασπίστηκαν το Μπρέσλαου ως τελευταίο τους προπύργιο πριν παραδοθούν στους συμμάχους (Ρώσους – Βρετανούς –Αμερικανούς) κατά το 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι νικητές σύμμαχοι έδωσαν την περιοχή στη γειτονική Πολωνία ως αντάλλαγμα των πολωνικών περιοχών που προσαρτήθηκαν στη Ρωσία. Σχεδόν όλοι οι Γερμανοί κάτοικοί της μεταφέρθηκαν σε δυτικότερες περιοχές. Η ανοικοδομημένη παλιά πόλη αποτελεί σήμερα αξιοθέατο της πολωνικής μεγαλούπολης Βρότσλαβ.

Στο παλιό Μπρέσλαου γεννήθηκε (και δίδαξε) ο ανεπίσημος παγκόσμιος πρωταθλητής σκακιού 1858-1866 Άντολφ Άντερσεν, ο υποψήφιος παγκόσμιος πρωταθλητής Τάρας, ο μετρ στρατηγικών παιχνιδιών Έντουαρντ Λάσκερ και, βορειότερα στην Πρωσία, ο Εμμανουήλ Λάσκερ, ο Γερμανός παγκόσμιος πρωταθλητής σκακιού 1894-1921. Στο Μπρέσλαου έγινε το 6ο Ανοικτό Πρωτάθλημα Γερμανίας (επαγγελματικό και ερασιτεχνικό) το 1889, το 17ο το 1912, το 22ο το 1925. Στο Μπρέσλαου παίχτηκε το 1912, από τον Μάρσαλ, η νικηφόρα θυσία βασίλισσας Βη3!! (βλέπε Διάγραμμα), χαρακτηρισμένη ως «ωραιότερη κίνηση παρτίδας όλων των εποχών».

Πριν λίγες μέρες ήταν η επέτειος του ηρωικού θανάτου (στις 28 Νοεμβρίου 1912) του γνωστότερου Έλληνα σκακιστή του 19ου αιώνα ποιητή Λορέντζου Μαβίλη. Ο Μαβίλης, φοιτητής το 1889 στο Μόναχο, συμμετείχε στο ερασιτεχνικό πρωτάθλημα του Μπρέσλαου διεκδικώντας τίτλο «μετρ». Ίσως και καριέρα επαγγελματία σκακιστή, αφού ο νικητής του ερασιτεχνικού πρωταθλήματος αποκτούσε δικαίωμα να παίξει στο επόμενο επαγγελματικό πρωτάθλημα!

Όπως έγραψε ο Μαβίλης σε βιογραφικό του, βρέθηκε στο Μπρέσλαου για να συνεργαστεί με τον παλιό συμφοιτητή του (και ήδη διδάκτορα) Ζίγγερ στη μελέτη κειμένων του Βυζαντινού ιστορικού Κεδρηνού για τα οποία ετοίμαζε διδακτορική διατριβή. Τύχαινε, όμως ο Ζίγγερ, που ήταν φίλος του Μαβίλη από το «Σκακιστικό σύλλογο του Πανεπιστημίου του Μονάχου», να είναι γιος του προέδρου του «Σκακιστικού συλλόγου Άντερσεν», που ήταν συνδιοργανωτής του πρωταθλήματος του έτους εκείνου στο Μπρέσλαου...

Οι εργασίες του 6ου γερμανικού σκακιστικού συνεδρίου στο Μπρέσλαου διήρκεσαν 15-26 Ιουλίου 1889. Εξαιρώντας τις Κυριακές,, που δεν παίζονταν παρτίδες, οι αγωνιστικές μέρες για τα πρωταθλήματα Γερμανίας ήταν μόνο 10.

Στο επαγγελματικό πρωτάθλημα (18 συμμετοχές) νίκησε ο δρ Ζίγκμπερτ Τάρας με 13 βαθμούς σε 17 αγώνες. Γέννημα - θρέμμα του Μπρέσλαου, είχε πάρει τίτλο «μετρ» προν 6 χρόνια στο ερασιτεχνικό πρωτάθλημα της Νυρεμβέργης (όπου δούλευε γιατρός). Δεν ήθελε να αποκαλείται «επαγγελματάς σκακιστής».

Το ερασιτεχνικό τουρνουά του 1889 παίχτηκε, όπως συνηθιζόταν, σε δύο γκρουπ των 10 παικτών (9 γύροι) και ένα τελικό γκρουπ 7 γύρων με τους τέσσερεις καλύτερους των δύο προκριματικών. Δεκαεπτά αγωνιστικές στο επαγγελματικό και 9+7=16 αγωνιστικές στο ερασιτεχνικό διεξάγονταν παράλληλα. Έπαιζαν πρωί-απόγευμα (20 κινήσεις ανά ώρα και στις 60 κινήσεις διέκοπταν). Την επομένη μέρα νέο αγώνα το πρωί αλλά το απόγευμα συνεχίζονταν οι διακοπείσες παρτίδες.

Ο 20άχρονος Εμμανουήλ Λάσκερ κυριάρχησε στο πρώτο ερασιτεχνικό γκρουπ με 8/9. Ισοπαλίες έκανε μόνο με το γιό του διοργανωτή δρα Ζίγγερ και το Λορέντζο Μαβίλη. Ο Μαβίλης φιλοξενείτο από τον Ζίγγερ αλλά δεν «του τη χάρισε» (την ισοπαλία) στο μεταξύ τους αγώνα:


Δρ Ζίγγερ – Λορέντζος Μαβίλης , Μπρέσλαου, 15 Ιουλίου 1889

1.δ4 β6 2.ε4 Αβ7 3.Αδ3 η6 4.Ιζ3 Αη7 5.Αε3 Ιζ6 6.Ιβδ2 Ιη4 7.Αζ4 Ο-Ο 8.θ3 Ιθ6 9.η4 Ρθ8 10.γ3 δ6 11.Ιζ1 Ιδ7 12.Αε3 Ιη8 13.Ιη3 ε6 14.Βε2 α5 15.Πδ1ζ6 16.Ιθ2 ζ5 17.ζ4 Βθ4 18.Βζ2 Βε7 19.Πζ1 ε5 20.δ5 εxζ4 21.Βxζ4 ζxε4 22.Βxε4 Βθ4 23.Αζ2 Παε8 24.Ιε2 (διάγραμμα) Πxζ2 25.Βxε8 Πζ8+ 0-1

Για το τελικό τουρνουά «των οκτώ», από το πρώτο γκρουπ προκρίθηκαν: Λάσκερ 8. Μαβίλης 5.5, Ζίγγερ 5.5 και Στάιφ (επίσης φοιτητής στο Μόναχο) 5. Από το δεύτερο γκρουπ προκρίθηκαν: Λίπκε, Φον Φέγιερφάιλ, Φον Πόπιλ και ο Δρ Έντ, που αποχώρησε και κέρδισαν οι υπόλοιποι ένα πρωί ή απόγευμα ρεπό.

Τέσσερεις μέρες έμεναν για να αναμετρηθούν οι οκτώ φιναλίστ.

Στον τελικό του ερασιτεχνικού σκακιστικού πρωταθλήματος Γερμανίας 1889, που ο νικητής θα γινόταν «μετρ», προκρίθηκαν να συμμετάσχουν οι εξής παίκτες: Εμμανουήλ Λάσκερ, Λορέντζος Μαβίλης, δρ Ζίγγερ, Στάιφ, Λίπκε, Φον Φεγιερφάιλ και Φον Πόπιλ. Έπαιζαν αγώνες πρωί-απόγευμα (20 κινήσεις ανά ώρα και στις 60 κινήσεις διέκοπταν). Κάθε δεύτερη μέρα δεν είχε απογευματινό αγώνα αλλά συνεχίζονταν τυχόν διακοπείσες παρτίδες.

Ο 20άχρονος Λάσκερ και ο 19χρονος Λίπκε, που είχαν πρωτεύσει στα προκριματικά γκρουπ, θεωρούνταν φαβορί. Στο μεταξύ τους αγώνα επιβλήθηκε ο Λάσκερ, όταν στη θέση του πρώτου διαγράμματος αποφάσισε να μπει σε φινάλε με λιγότερο πιόνι -για να αποφύγει ισοπαλία με διαρκές σαχ του αντιπάλου του. Και νίκησε!

Εμμανουήλ Λάσκερ - Πολ Λίπκε, Μπρέσλαου 24 Ιουλίου 1889, Διάγραμμα

34.Αxζ5+ Βxζ5+ 35.Βη4 Βxη4+ 36.Ρxη4 Ιxδ5 37.Αδ2 Ιζ6+ 38.Ρζ5 Ρε7 39.η4 δ5 40.η5 θxη5 41.ζxη5 Ιδ7 42.η6 Ρζ8 43.θ5 δ4 44.θ6 Ρη8 45.θ7+ Ρθ8 46.Ρε6 Ιζ8+ 47.Ρζ7 1-0

Ο Λάσκερ νίκησε και το Μαβίλη (που είχαν κάνει ισοπαλία στα προκριματικά), αφού ο Μαβίλης «έστησε» βασίλισσα σε ελαφρώς χειρότερη θέση.

Λορέντζος Μαβίλης – Εμμανουήλ Λάσκερ, Μπρέσλαου 24 Ιουλίου 1889

1.ε4 ε5 2.Ιζ3 Ιγ6 3.Αβ5 η6 4.Ο-Ο Αη7 5.δ3 Ιηε7 6.Αε3 Ο-Ο 7.Βδ2 δ6 8.Αθ6 Αη4 9.Αxη7 Ρxη7 10.Αxγ6 βxγ6 11.Βη5 Αxζ3 12.ηxζ3 ζ6 13.Βη3 η5 14.Ιγ3 Ιη6 15.Ιε2 ζ5 16.Ρθ1 γ5 17.Πη1 θ6 18.Παζ1 Βζ6 19.Βθ3 Ρθ7 20.Πη3 Πζ7 21.Βθ5 Παζ8 22.Πζη1 Ρη7 23.θ4 Πθ8 (Διάγραμμα)

24. θxη5; θxη5 0-1

Στον τελευταίο, όμως, αγώνα, ο Αυστριακός Φον Φεγιερφάιλ νικά τον Λάσκερ (με ματ) και ισοβαθμούν. Αλλά ο Αυστριακός είχε να ολοκληρώσει και άλλη μια παρτίδα του, που είχε διακοπεί την προηγούμενη μέρα. Με ισοπαλία στεφόταν πρωταθλητής.

Την τελευταία μέρα 26 Ιουλίου το απόγευμα συνεχίστηκε η διακοπείσα παρτίδα Φον Φεγιερφάιλ – Λίπκε (βλέπε πρώτο διάγραμμα), που, με ισοπαλία, ο Αυστριακός ανακηρυσσόταν μετρ και πρωταθλητής, μισό βαθμό πάνω από τον 20άχρονο Εμμανουήλ Λάσκερ, που για την φιλόδοξη συμπεριφορά του είχε δεχτεί και επίπληξη.

Ο 19χρονος Λίπκε είχε γίνει θαυμαστής του Λάσκερ αφότου είχε ηττηθεί στρατηγικά στη μεταξύ τους παρτίδα. Ο Λάσκερ του είχε χαϊδεψει τα αυτιά λέγοντας: «Κάποτε εμείς οι δύο θα παίξουμε για το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα»! Όπως είπε ο Λίπκε σε συνέντευξή του 42 χρόνια μετά, «θα έκανε τα πάντα για να πρωτεύσει ο Λάσκερ».

  

Στο δεύτερο διάγραμμα φαίνεται η θέση που συνεχίστηκε η παρτίδα. Το πιόνι στο θ2 κάπου παράπεσε πριν τη διακοπή ή ξέχασαν να το βάλουν στη σκακιέρα όταν ξανασυνέχισαν. Ο Λίπκε κέρδισε την παρτίδα στην 121η κίνηση κάνοντας ματ στο δύσκολο φινάλε βασιλιά, ίππου και αξιωματικού εναντίον βασιλιά. Η ιστορικά ανεπανάληπτη συνέχιση της παρτίδας από λάθος θέση έδωσε ευκαιρία στον Λάσκερ να ισοβαθμήσει και να νικήσει σε ματς-μπαράζ τον κατάκοπο Φον Φεγιερφάιλ. Έτσι έγινε μετρ, συνέχισε το σκάκι, και 5 έτη αργότερα έγινε Παγκόσμιος Πρωταθλητής!

Όσο για τον Λορέντζο Μαβίλη, βγήκε έβδομος στο Μπρέσλαου αλλά πείσμωσε και το επόμενο έτος αναδείχθηκε «Πρωταθλητής Βαυαρίας». Κορυφαίο επίτευγμα για Έλληνα της εποχής εκείνης αφού το γερμανικό κρατίδιο της Βαυαρίας είχε υπερπολλαπλάσιο πληθυσμό από τη μικρή τότε (αλλά και από τη σημερινή) Ελλάδα, στην οποία το άθλημα του σκακιού ήταν στα σπάργανα.

 
 
ΠΟΙΚΙΛΑ
ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ