eastwest chess      
ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΑ
ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟ
Ο Μέγας Αλέξανδρος και το σκάκι
Μεσαιωνική γκραβούρα

04.06.2019

Αλήθειες & μύθοι
Υπό Παναγή Σκλαβούνου

 

 

 

 

Ο Παναγής Σκλαβούνος γεννήθηκε το 1962, είναι ερευνητής - ιστορικός, κάτοχος Master of Science στην Τεχνητή Νοημοσύνη από το Πανεπιστήμιο Cranfield, Πολιτικός Μηχανικός και Τοπογράφος Μηχανικός Ε.Μ.Π., απόφοιτος Πληροφορικής ΕΛΚΕΠΑ. Εργάζεται στην ΕΥΔΑΠ

 

 
 

 

Ο Μέγας Αλέξανδρος και το σκάκι

Στα αρχαία ελληνικά παιχνίδια πάνω σε επίπεδες επιφάνειες όλοι οι πεσσοί είχαν ισότιμη κινησιακή δυνατότητα και δεν υπήρχε κάποιος πεσσός, λ.χ. ο βασιλιάς, που η αιχμαλώτισή του έκρινε το παιχνίδι. Στο παιχνίδι «Πόλις» των Αρχαίων Ελλήνων, που παιζόταν χωρίς κύβους (ζάρια), γινόταν μια στρατηγική κατάληψη του χώρου του αντιπάλου. Ο Πλάτωνας, στην «Πολιτεία», σχετίζει το παιχνίδι αυτό με πολίτες και όχι με στρατιώτες.

Οι μυθιστορίες που είχαν κυκλοφορήσει για το Μεγάλο Αλέξανδρο μέχρι τον Μεσαίωνα δεν ανέφεραν το σκάκι. Οι μεσαιωνικές γκραβούρες, όπως αυτή της εικόνας, που δείχνει το Μεγάλο Αλέξανδρο να παίζει με τη βασίλισσα της Άνω Αιγύπτου, διακοσμούν μυθιστορίες, που κυκλοφόρησαν μετά την πρώτη «Σταυροφορία», στις αρχές της δεύτερης χιλιετίας.

Τις «Σταυροφορίες», ο δυτικός κόσμος τις συσχέτισε με τις παλιότερες εφορμήσεις των Ελλήνων προς την Ανατολή (πόλεμο της Τροίας και εκστρατεία του Μεγάλου Αλέξανδρου) και θεώρησε, ότι όπως οι ιππότες – σταυροφόροι γνώρισαν στην Ανατολή το σκάκι, το είχαν γνωρίσει στις εξορμήσεις τους και οι Αρχαίοι Έλληνες ιππότες.

Ο Ρωμαίος στρατιωτικός ιστορικός Αρριανός καταγράφει ρητά ότι, στη μάχη του Μεγάλου Αλέξανδρου με τον Ινδό βασιλιά Πώρο στον ποταμό Υδάσπη, ο στρατός των Ελλήνων αποτελείτο από πεζούς και ιππείς ενώ ο στρατός των Ινδών από πεζικό, ιππικό, άμαξες και ελέφαντες. Οι Ινδοί είχαν τέσσερα στρατιωτικά τμήματα με διαφορετικές κινησιακές δυνατότητες, στοιχείο που μεταφέρθηκε στον πρόγονο του σκακιού, το «τετραμερές» παιχνίδι, που εμφανίσθηκε αργότερα στην Ινδία.

Αν πήρε το σκάκι «κάτι» από τους Έλληνες και τον Μεγαλέξανδρο, ήταν ο ιπποτισμός του! Στις σκακιστικές εικόνες των μυθιστοριών του Αλέξανδρου, πάντα ιππότες με «δεσποσύνες» απεικονίζονται. Όλα τα μεσαιωνικά αφηγήματα τον παρουσίαζαν ως ευγενή ιππότη. Πιθανό, λοιπόν, ο ιπποτισμός του Αλέξανδρου προς τους ηττημένους αντιπάλους του (βασιλιάδες: Δαρείο και Πώρο) ενσωματώθηκε στους κανόνες του νέου παιχνιδιού ώστε οι βασιλιάδες δεν «τρώγονται» αλλά αιχμαλωτίζονται!

 
 
ΠΟΙΚΙΛΑ
ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ