eastwest chess      
ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΑ
ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟ
"Ολυμπιακοί Αγώνες" & "Σκακιστική Ολυμπιάδα"

29.06.2020

Του Παναγή Σκλαβούνου

 

4 από τέσσερα μέρη

 
 

«Ολυμπιακοί Αγώνες» και «Σκακιστικές Ολυμπιάδες» (τελευταίο)

επιμέλεια Π. Σκλαβούνος

Επειδή το σκάκι δεν καθιερώθηκε στα ολυμπιακά αθλήματα (1928), το επόμενο έτος, η Παγκόσμια Ομοσπονδία Σκακιού FIDE αποφάσισε ότι δεν ήταν υποχρεωμένη να διοργανώνει παράλληλα με κάθε Ολυμπιακούς Αγώνες το «Σκακιστικό Τουρνουά Εθνών». Αν ήθελαν, ας το αναλάμβαναν οι διοργανώτριες χώρες. Το 1936 (Oλυμπιακοί Αγώνες Βερολίνου), η Γερμανική Σκακιστική Ομοσπονδία διοργάνωσε παράλληλο «Τουρνουά Εθνών» στο Μόναχο, αλλά την τετραετία 1934-38 η Γερμανία ήταν εκτός FIDE.

Το πρώτο «Τουρνουά Εθνών» εκτός Ευρώπης έγινε το 1939 στην Αργεντινή, όπου πρώτευσε η Γερμανία αλλά ξέσπασε ο β΄ Παγκόσμιος πόλεμος και οι Γερμανοί παίκτες, όπως και άλλοι κάτοικοι εμπολέμων χωρών, δεν επέστρεψαν στην Ευρώπη. Το Κύπελλο φυλάχτηκε στην Αργεντινή.

1940 και 1944 δεν έγιναν Ολυμπιακοί Αγώνες. Το 1945 ο πρόεδρος της FIDE Ολλανδός Rueb απευθύνθηκε στις εθνικές σκακιστικές ομοσπονδίες καταλήγοντας ότι ο πόλεμος δεν χωρίζει τους σκακιστές: «Κανείς φίλος του σκακιού μην ξεχνά ότι είμαστε Ένα Έθνος».

Η Ελληνική Σκακιστική Ομοσπονδία ιδρύθηκε τον Ιούνιο του 1948, τον Αύγουστο έγινε δεκτή στη FIDE (σε συνέδριο στη Σουηδία) και «ντεμπουτάρισε» στο πρώτο μεταπολεμικό «Τουρνουά Εθνών» του 1950 (Ντουμπρόβνικ). Βλέπετε στο διάγραμμα πώς ο Έλληνας Ζωγραφάκης (λευκά) νικούσε θεαματικά (και όχι λόγω «στησίματος» όπως συνέβη) τον Χιλιανό αντίπαλό του;

Το «Τουρνουά Εθνών» του 1952 έγινε στο Ελσίνκι όπως και οι Ολυμπιακοί αγώνες. Κυριάρχησε η Σοβιετική Ένωση. Το Τουρνουά αυτό δεν έγινε παράλληλα αλλά μετά τη λήξη των Ολυμπιακών Αγώνων και ονομάστηκε «Σκακιστική Ολυμπιάδα», διεξαγόμενη ανά διετία. Τα προηγούμενα εννέα «Τουρνουά Εθνών» 1927-28-30-31-33-35=37-39-50 μετονομάστηκαν επίσης σε «Σκακιστικές Ολυμπιάδες» χωρίς αντίρρηση της ΔΟΕ.

Φέτος, η κορυφαία σκακίστρια Τζούντιθ Πόλγκαρ πήρε τιμητικό τίτλο διδάκτορα από το Πανεπιστήμιο Φυσικής Αγωγής της Βουδαπέστης. Μία ακόμα αθλητική αναγνώριση του σκακιού καθώς πλησιάζουν οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2024 στο Παρίσι, εκεί που το σκάκι υπήρξε «άθλημα επίδειξης» πριν 100 χρόνια αλλά δεν καθιερώθηκε στα ολυμπιακά αθλήματα.

Λύση: 1.Ιθ6+ Ρθ8 2.Ιxζ7+ Ρη8 3.εxδ5! (απειλώντας 4.Ιθ6+, 5.Αδ6+) Βxζ7 4.Βθ7+ 5.Αδ6+ Αν 1…Ρζ8 2.Αδ6+ Ρε8 3.εxδ5+

 

 
 

«Ολυμπιακοί Αγώνες» και «Σκακιστικές Ολυμπιάδες» (Γ’)

επιμέλεια Π. Σκλαβούνος

Γράψαμε ότι στη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του 1924 στο Παρίσι έγινε σκακιστικό τουρνουά επίδειξης και ιδρύθηκε η Παγκόσμια Σκακιστική Ομοσπονδία (FIDE) με σκοπό να γίνει το σκάκι «ολυμπιακό άθλημα» στους Αγώνες του 1928.

Από 28/7ου ως 12/8ου 1928 έγιναν οι 9oι Ολυμπιακοί Αγώνες στο Άμστερνταμ και ο Ολλανδός πρόεδρος της FIDE φρόντισε να γίνει το 2ο «Σκακιστικό Τουρνουά Εθνών» από 21/7ου ως 6/8ου στη Χάγη της Ολλανδίας. Η διοργάνωση σημαδεύτηκε από τα εξής γεγονότα:

α) Στο «Τουρνουά Εθνών» είχε αποφασιστεί να μη συμμετάσχουν «επαγγελματίες» ώστε να διευκολυνθεί η αποδοχή του σκακιού στα ολυμπιακά αθλήματα. Κάθε χώρα απόκλειε μόνη της όσους παίκτες της θεωρούσε επαγγελματίες με συνέπεια κάποιες χώρες να μη συμμετασχουν. Πρώτευσε η Ουγγαρία με δεύτερες τις ΗΠΑ.

β) Η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ) επέμενε να αναδειχθεί κάποιος «Παγκόσμιος Πρωταθλητής FIDE (Ερασιτεχνών)». Έγινε ματς μεταξύ του Ρώσου Μπογκολιούμποβ και του Ολλανδού Όυβε, αλλά ο νικητής Μπογκολιούμποβ δεν πήρε τον τίτλο γιατί κάποιοι (μεταξύ αυτών και ο Παγκόσμιος Πρωταθλητής «επαγγελματιών» Αλιέχιν) διαφώνησαν για τον τρόπο επιλογής των αντιπάλων. Έτσι, παράλληλα με το 2ο «Τουρνουά Εθνών», έγινε στη Χάγη ένα ατομικό τουρνουά και ο νικητής Όυβε στέφθηκε «Πρωταθλητής Ερασιτεχνών». Αν το σκάκι αποδεσμευόταν από την ΔΟΕ, η ανάγκη ύπρξης τέτοιου θεσμού θα εξέλιπε.

Βλέπετε στη θέση του διαγράμματος πώς νίκησε με τα λευκά ο Όυβε τον πρωταθλητή του 1924 Μάτισονς;

γ) Ο πρόεδρος της FIDE Ολλανδός Alexander Rueb δήλωσε ασθένεια (διπλωματική;) και έστειλε στη Γενική Συνέλευση της 1ης Αυγούστου στη Χάγη έκθεση που περιλάμβανε τα εξής: «Για το θέμα της σύνδεσης της FIDE με τους Ολυμπιακούς αγώνες, δεν είναι πλέον απαραίτητο να ακολουθούμε τις υποδείξεις της ΔΟΕ, αφού αρνείται να αναγνωρίσει το σκάκι ως ολυμπιακό άθλημα, αφαιρώντας του έτσι τη δυνατότητα να παίρνει ικανή κρατική επιχορήγηση και μειώνοντας την αθλητική δημοσιότητα των τουρνουά που διοργανώνουμε... Ο καλλιτεχνικός και θρησκευτικός χαρακτήρας των αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων έχει εγκαταλειφθεί. Πρωταγωνιστεί η μυϊκή δύναμη και επίδειξη διότι έλκουν το κοινό. Η ΔΟΕ θεωρεί ότι ένα καλλιτεχνικό παιχνίδι, όπως το σκάκι, μόνο κόστος θα φέρνει...» Ταυτόχρονα ο Rueb υπέβαλε την παραίτησή του, που δεν έγινε δεκτή.

(Λύση: 1. Ιxζ7+ Πxζ7 2.Βxη6 Πη7 3.Βθ5+ Ρη8 4.Αθ6 Αζ8 5.Αxη7 Αxη7 6.Πδ3 1-0)

 

 
 

«Ολυμπιακοί Αγώνες» και «Σκακιστικές Ολυμπιάδες» (Β’)

επιμέλεια Π. Σκλαβούνος

Γράψαμε στο Α’ μέρος ότι στη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του 1924 στο Παρίσι έγινε σκακιστικό τουρνουά επίδειξης και ιδρύθηκε η Παγκόσμια Σκακιστική Ομοσπονδία (FIDE) με σκοπό να γίνει το σκάκι «ολυμπιακό άθλημα» στους αγώνες του 1928.

Στο τουρνουά πρώτευσε ο συνθέτης σκακιστικών προβλημάτων και σπουδών Matisons. Χαρακτηριστικό των ιδρυτών της FIDE είναι ότι αρκετοί έβλεπαν το σκάκι ως τέχνη. Οι πρωτοστάτες Pierre Vincent ( Γενικός Γραμματέας της Γαλλικής Σκακιστικής Ομοσπονδίας) και Alexander Rueb (πρόεδρος της Oλλανδικής) ήταν συνθέτες σκακιστικών προβλημάτων και σπουδών. Ο Rueb (1882 – 1959), δικηγόρος και διπλωμάτης, συλλέκτης σκακιστικών βιβλίων, δημοσίευε το ρητό «gens una sumus» («μια οικογένεια είμαστε») στα τεύχη με σκακιστικές σπουδές, που εξέδιδε. Ξεκίνησε ως πρόεδρος του παλαιότερου σκακιστικού συλλόγου της Ολλανδίας,, φρόντισε για την αγορά στη Χάγη του «εθνικού σκακιστικού κτιρίου», που φιλοξενούσε την έδρα της Ολλανδικής Σκακιστικής Ομοσπονδίας (επίσης πρόεδρός της) και αργότερα φιλοξενούσε και τη FIDE (πρώτος πρόεδρός της ως το 1949).Το ρητό «gens una sumus» έγινε το επίσημο ρητό της FIDE!

Στο εικονιζόμενο διάγραμμα (σπουδή του Alexander Rueb) μπορείτε να βρείτε πώς παίζουν τα λευκά και νικούν ;

Στο συνέδριο της FIDE του 1926, στην Ουγγαρία, αποφασίστηκε να παίζεται ομαδικό τουρνουά τετραμελών εθνικών ομάδων σε κάθε ολυμπιακούς αγώνες σκακιού. Ο Άγγλος αριστοκράτης Hamilton Russell αθλοθέτησε κύπελλο για να το παίρνει κάθε νικήτρια εθνική ομάδα στη χώρα της και να το παραδίδει στη νικήτρια της επόμενης διοργάνωσης (όπως στο Παγκόσμιο Κύπελλο ποδοσφαίρου» αργότερα). Με αυτή τη μορφή, η διοργάνωση ξεχώριζε από το παραδοσιακό «Ατομικό Παγκόσμιο Πρωτάθλημα» όπου συμμετείχαν λίγοι «επαγγελματίες» σκακιστές με χρηματικά έπαθλα.

Γενική πρόβα του συστήματος που θα ίσχυε στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1928 έγινε, με συμμετοχή 16 χωρών, στο «1ο Τουρνουά Εθνών» (Λονδίνο 1927), που θεωρείται σήμερα ως η «1η Σκακιστική Ολυμπιάδα». Παράλληλα με το τουρνουά. το «1ο Ατομικό Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Γυναικών». Δεν υπήρχαν κωλύματα συμμετοχών αφού «επαγγελματίες» σκακίστριες δεν προϋπήρξαν.

(Λύση σπουδής: 1.Ιζ3! 1-0 Τα μαύρα είναι zugzwang και χάνουν τουλάχιστον πύργο για ίππο.)

 

 
 

«Ολυμπιακοί Αγώνες» και «Σκακιστική Ολυμπιάδα» (Α’)

επιμέλεια Π. Σκλαβούνος

Φέτος, λόγω κορονοϊού, αναβλήθηκαν οι «Ολυμπιακοί Αγώνες», που γίνονται κάθε τέσσερα χρόνια και η «Σκακιστική Ολυμπιάδα», που γίνεται κάθε δύο χρόνια. Πρόκειται για ξεχωριστές διοργανώσεις γιατί το σκάκι δεν έγινε «ολυμπιακό άθλημα». Έχει ιστορία η υπόθεση αυτή και θα την αναπτύξουμε σε τέσσερεις συνέχειες.

Τον Ιούλιο του 1924, στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Παρισιού, ένας παλιός πρόεδρός της Γαλλικής Σκακιστικής Ομοσπονδίας φιλοξένησε στο ξενοδοχείο του 54 ερασιτέχνες σκακιστές από δεκαοκτώ χώρες για να παίξουν τουρνουά. Παρότι στο πρόγραμμα των Ολυμπιακών Αγώνων δεν αναγραφόταν το σκάκι ως άθλημα επίδειξης, όπως ήταν το βόλεϋ και το μπέιζμπολ τη χρονιά εκείνη, η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή έδειξε πρόθεση να περιλάβει το σκάκι στο μελλοντικό πρόγραμμά της. Επειδή δεν υπήρχε παγκόσμιος σκακιστικός φορέας να διαπραγματευθεί, στις 20 Ιουλίου 1924 οι ίδιοι οι παίκτες του τουρνουά ίδρυσαν την «Παγκόσμια Σκακιστική Ομοσπονδία» (Fédération Internationale des Échecs ή FIE), που πήρε νομική μορφή το 1925 στη Ζυρίχη με την πιο εύφωνη ονομασία FIDE. Την ονομασία πρότεινε ο Ιταλός εκπρόσωπος Fidi! Η Ιταλική Σκακιστική Ομοσπονδία έσπευσε και γράφτηκε στην Ιταλική Ολυμπιακή Επιτροπή.

Οι ιδρυτές της FIDE, όμως, έπρεπε να ποοσαρμόσουν το άθλημα στις επιταγές της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής. Ο «επαγγελματισμός» ήταν αντίθετος στα ολυμπιακά ιδεώδη και το σκάκι, ως ωριμότερο από τα περισσότερα αθλήματα (με κανονισμούς από το 1500) περιλάμβανε εκείνους τους επαγγελματίες σκακιστές που πρωταγωνιστούσαν στο ατομικό παγκόσμιο πρωτάθλημα, με τον τίλο του πρωταθλητή να μεταβιβάζεται (δίκην περιουσίας) από πρωταθλητή σε πρωταθλητή. Τότε παγκόσμιος πρωταθλητής ήταν ο Κουβανός Καπαμπλάνκα. Το 1927 έχασε τον τίτλο από τον Αλλιέχιν, που παρευρισκόταν στην ίδρυση της FIDE (έκανε τον διαιτητή στο τουρνουά που διεξήχθηκε).

Νικητής του τουρνουά του Παρισιού ήταν ο Λετονός Μάτισονς, φημισμένος συνθέτης σκακιστικών προβλημάτων. Δημοσιεύουμε στο διάγραμμα μια θέση από παρτίδα του τουρνουά του 1924. Βλέπετε πώς ο Μάτισονς, με τα λευκά, κέρδισε αμέσως υλικό από τον Αργεντινό αντίπαλό του;

(ΛΥΣΗ: 1. Ιεζ5! και θα χαθεί η βασίλισσα των μαύρων αν δεν δώσουν πύργο για ίππο).

 
 
ΠΟΙΚΙΛΑ
ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ